Duurzaamheid

Nederland wil snel overstappen naar duurzame energie. Dit is nodig door strengere regels uit Europa en een onzekere energiemarkt. Ook onze gemeente werkt hier actief aan mee.
We krijgen te maken met nieuwe wetten zoals de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie, de nieuwe Energiewet en de Warmtewet, evenals met concrete uitvoeringsmaatregelen. Gemeenten hebben daarbij een regisserende rol gekregen. Sinds 2023 zijn hiervoor vanuit de Rijksoverheid extra middelen beschikbaar.
Sinds 2023 krijgen gemeenten meer geld om hun rol goed uit te voeren. De afgelopen jaren hebben we belangrijke stappen gezet: onder andere de vaststelling van de Transitievisie Warmte en nieuw beleid voor zonnevelden. Ook zijn we gestart met isolatiemaatregelen en natuurcompensatie. In de komende jaren gaan we verder op deze weg.
Onze doelen voor 2030 zijn als volgt:
•    Minimaal 60% CO2-uitstoot ten opzichte van 1990;
•    Minimaal 55% van onze energie zelf duurzaam opwekken;
•    20% van de woningvoorraad is aardgasvrij;
•    Alle gebouwen minimaal energielabel B;
•    Een klimaatbestendige gemeente (goed voorbereid op droogte en veel regen).
We meten zelf hoeveel CO2 we uitstoten. Onze eigen metingen zijn gestart in 2010. Om te weten hoe het was in 1990, gebruiken we dezelfde rekenmethode als de Rijksoverheid.

https://www.cbs.nl/nl-nl/dossier/dossier-broeikasgassen/hoe-groot-is-onze-broeikasgasuitstoot-wat-is-het-doel- + https://klimaatmonitor.databank.nl/

Onderstaande tabel moet naar besparen en isoleren

Bron: Database De Bilt

Samen op weg naar 60% minder CO2-uitstoot in 2030
In 2030 willen we 60% minder CO2 uitstoten dan in 1990. Dat is een groot doel. Daarvoor hebben we de hulp nodig van inwoners, bedrijven en andere organisaties.
We helpen en stimuleren iedereen om duurzame stappen te zetten. Bijvoorbeeld door minder energie te gebruiken, huizen beter te isoleren of zelf energie op te wekken.
Activiteiten in 2026: 

• Regionale Energiestrategie (RES)
   We werken samen met andere gemeenten in de regio U16. Samen zorgen we voor duurzame energie en een goed energiesysteem. ( €13.000)
• Energie Diensten Centrum (EDC)
   Dit centrum helpt gemeenten met advies en uitvoering. (€8.245)
• Energiecoaches en ambassadeurs opleiden
   Vrijwilligers helpen inwoners met energiebesparing. (€2.500)
• Operatie Steenbreek
   Inwoners halen tegels uit hun tuin en planten groen. Dit helpt bij hitte, wateroverlast en meer natuur. (€2.600)
• Heuvelrugtuinen
   We stimuleren tuinen met heuvelrug planten. Dit is goed voor bijen, vogels en vlinders. (€11.000)
• Week van de Duurzaamheid
   In deze week staan duurzame ideeën centraal. We laten zien hoe inwoners duurzaam kunnen leven. (€40.500 | Structureel €41.000 per jaar)
• Biltse Schooldag van de Duurzaamheid
   Basisscholen krijgen les over duurzaamheid. Lokale ondernemers helpen mee. (structureel €15.500)
• Grootouders voor het Klimaat
   Zij organiseren klimaatcafés voor inwoners. (€5.000)
• Energiecoöperatie BENG!
   Deze coöperatie helpt inwoners met duurzame maatregelen in huis. (€35.000)
• Fairtrade-werkgroep
   Zij zetten zich in voor eerlijke handel in De Bilt. (€3.000)

We zorgen dat inwoners goede informatie krijgen over verduurzamen. Dat doen we online én op bijeenkomsten. Samen met 15 gemeenten gebruiken we het Energie Diensten Centrum (EDC). Daaronder valt ook het energieloket EnergiePunt. Bij EnergiePunt kunnen inwoners terecht voor advies over energiebesparing, inzicht in subsidies en toegang tot bedrijven die kunnen helpen. 

We werken ook samen met Winst uit je Woning. Die helpt inwoners met een persoonlijk bespaarplan en contact met betrouwbare bedrijven. Uiteraard communiceren we via onze gemeentelijke website, waarop we actief informatie aanbieden aan onze inwoners en ondernemers. 

Activiteiten in 2026:

• EnergiePunt (EDC)
   Verder uitbouwen als informatiepunt. (€7.500)
• Communicatiecampagne
   We organiseren informatiebijeenkomsten, publiceren krantenspecials en zorgen voor goede uitleg.(€10.000)
• Samenwerken met BENG!
   Voor meer participatie van inwoners. (€12.500)
• Trainingen voor energiecoaches en ambassadeurs
   Voor goede hulp aan inwoners. (€2.000)
• Week van de Duurzaamheid
   We doen mee met eigen activiteiten, zoals een duurzame huizenroute. (€12.500)
• Monitoring via dashboard
  Hiermee volgen we onze voortgang.
• Verbeteren van de duurzaamheidspagina
  Duidelijker en met verwijzingen naar landelijke info.
• Inwoners actief benaderen 
• Verbeteren van de duurzaamheidspagina
   Vooral in wijken waar we met warmte aan de slag gaan. (€3.500)
• QuickScan Smart Twin
   Inwoners krijgen inzicht in energiebesparing en subsidies op hun adres. (€18.150)

SDG: 7, 10, 11 en 13

In december 2022 heeft de gemeente een plan gemaakt: de Transitievisie Warmte. Daarin staat hoe we in de toekomst zonder aardgas gaan verwarmen. Het doel is om in 2050 helemaal aardgasvrij te zijn. De eerste grote stap is in 2030: minimaal 20% van de woningen zonder aardgas en alle gebouwen hebben dan minstens energielabel B.

In 2025 komt er een nieuwe wet: de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie. Gemeenten moeten dan een nieuw plan maken: het Warmteprogramma. Dit moet eind 2026 klaar zijn. In dit programma komt ook de oprichting van een lokaal warmtebedrijf. Dat doen we samen met Provincie Utrecht, Netverder en Energie Beheer Nederland (EBN). De gemeenteraad bepaalt in oktober 2025 de kaders. In 2026 beginnen we met de oprichting. Het warmtebedrijf moet eind 2027 klaar zijn om te starten. Conform de motie van de raad, worden de kosten gedekt door Rijksmiddelen.
Activiteiten in 2026:

•  Warmteprogramma opstellen volgens nieuwe wetgeving ( €310.000)
• Onderzoek en raadsvoorstel voor oprichting warmtebedrijf
   Juridisch advies, berekeningen, voorbereiding documenten (€100.000),  Extra inhuur (bekostigd met CODKE-middelen €115.000)
• Wijkuitvoeringsplan Larenstein afronden (€30.000)
• Wijkuitvoeringsplan Brandenburg West opstellen (€100.000)
• Start met wijkuitvoeringsplan voor De Leyen (€100.000)

In 2026 bereiden we ook de volgende stappen voor. We onderzoeken welke alternatieven voor aardgas mogelijk zijn per wijk, we gaan beter samenwerken met woningcorporaties en netbeheerders en we gaan beter communiceren en samenwerken met bewoners. We zorgen voor duidelijke uitleg en goede begeleiding voor mensen die hun woning aardgasvrij willen maken.\

Trendlijn duurzame warmtebron:

SDG: 7, 9 en 11

Op weg naar energiezuinige gebouwen
We willen dat alle gebouwen in onze gemeente in 2030 minimaal energielabel B hebben. Zo zijn deze gebouwen klaar voor een toekomst zonder aardgas. In 2024 is hiervoor een plan van aanpak gemaakt. De uitvoering loopt van 2024 tot en met 2028, en misschien langer.
We werken op drie manieren: per woning, per buurt of warmtekavel en voor de hele gemeente. Er zijn drie uitgangspunten: iedereen moet kunnen meedoen, we gebruiken natuurlijke momenten om mensen te informeren (zoals verhuizing of verbouwing) en we helpen waar het kan, bijvoorbeeld met advies of ondersteuning.
We hebben drie doelgroepen: inwoners met een laag inkomen (onder 150% van het sociaal minimum), huishoudens onder het gemiddelde WOZ-bedrag (komen in aanmerking voor subsidie) en huishoudens boven het gemiddelde WOZ-bedrag (komen niet in aanmerking voor subsidie).

Bron: Database De Bilt

Activiteiten in 2026
We richten ons vooral op woningisolatie. We doen onder andere:

• Bespaarplannen op maat met offertes (€40.849)
• Informatieavonden en spreekuren (met BENG!)(€12.500)
• Deur-aan-deurgesprekken en warmtescans met studenten (€9.955)
• Digitale woningscan met tips en subsidie-informatie (€18.150)
• Informatie over subsidies en hulp voor inwoners (€22.645)
• Samenwerking met Buurkracht om buurtteams op te zetten (€8.000)

Gebiedsgericht isoleren (maximaal 1.800 woningen)

• Algemene proceskosten (MCO) (€750.000)
• Kavel 18 – Brandenburg West (135 woningen) (€55.000)
• Kavel 19 – Tuindorp en Brandenburg (1.200 woningen) (€32.500)
• Kavel 23 – De Leyen (750 woningen) (€37.500)

VvE-aanpak (Verenigingen van Eigenaren)
Voor VvE’s is er een speciaal isolatieprogramma. Tot 2028 is er €400.000 beschikbaar via de SPUK-regeling. Dit geld wordt gebruikt voor:

• Begeleiding, advies en onderzoek (€213.406)
• Subsidie per VvE (maximaal €50.000, tot €1.500 per appartement)
• Extra subsidie voor lage inkomens (tot €3.000 per appartement)

Start is 1 januari 2026. Grote VvE’s krijgen gratis begeleiding via MCO. Ze krijgen advies, hulp bij geldzaken en ondersteuning bij subsidies.

Wettelijke regels: natuur en isolatie
Bij grootschalige isolatie houden we rekening met natuurregels. We maken een Soortenmanagementplan (SMP). Daarmee zorgen we voor alternatieve verblijfplaatsen voor beschermde dieren zoals vleermuizen en vogels. We verwachten de ontheffing in 2026 te ontvangen.
Subsidie en uitvoering
Dit programma wordt betaald met geld van het Rijk en de Provincie. Deze subsidies zijn aangevraagd en toegekend in 2023, 2024 en 2025. De uitvoering loopt in ieder geval tot en met 2028. Mogelijk verlengen we dit tot 2030.

SDG: 7, 9 en 11

Op weg naar klimaatneutrale bedrijven
De gemeente wil dat bedrijven in 2030 energiezuinig en duurzaam werken. Onze focus ligt op winkels, kantoren, horecabedrijven en panden op bedrijventerreinen. Alle gebouwen moeten dan minimaal energielabel B hebben.
Deze doelen passen binnen grotere plannen, zoals:

• Europese Green Deal: Europa wil in 2050 klimaatneutraal zijn
• Fit for 55: Minimaal 55% minder CO2 in 2030 vergeleken met 1990
• Richtlijn Energieprestaties Gebouwen (EPBD): Alle gebouwen moeten in 2050 klimaatneutraal zijn
• Nederlandse verplichting voor kantoren: Sinds 2023 moeten kantoren groter dan 100 m² minimaal energielabel C hebben

De gemeente helpt ondernemers en pandeigenaren met advies, energiescans en begeleiding. Zo maken we samen gebouwen zuiniger, verlagen we kosten en zorgen we voor een gezondere omgeving.

Kantoren
Alle kantoren groter dan 100 m² moeten voldoen aan de landelijke regels. In 2026 controleren we of dat zo is.
Activiteiten:

• In kaart brengen welke kantoren nog niet voldoen
• Gerichte communicatie en hulp aan eigenaren
• Handhaving samen met de Omgevingsdienst
• Voorbereiden op strengere regels vanaf 2026

Resultaat 2025: Van de 115 kantoren voldeden er 98. In 2026 worden de overige 17 gecontroleerd en geholpen.

Bedrijventerreinen
Op bedrijventerreinen werken we samen met ondernemers aan duurzame oplossingen. Een voorbeeld is een energiehub: bedrijven delen samen een energievoorziening. Dit helpt bij problemen met netcapaciteit (netcongestie).
Activiteiten:

• Samenwerken met ondernemers op bedrijventerrein Larenstein
• Plan maken voor een energiehub
• Samenwerken met:
  • Provincie Utrecht
  • Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Utrecht (ROM)
  • Netbeheerder Stedin
• Gebruikmaken van het provinciale Ontzorgingsprogramma MKB. 

De provincie betaalt de kosten; de gemeente ondersteunt.

Horeca en winkels
Ook kleine winkels en horecabedrijven helpen we om energie te besparen. Dit doen we via het Ontzorgingsprogramma MKB van de provincie.
Activiteiten:

• Gratis energiescans aanbieden
• Rapport met bespaartips per bedrijf
• Begeleiding bij het uitvoeren van maatregelen
• Ondersteuning bij subsidieaanvragen
• Monitoren van de resultaten

De provincie betaalt alles; de gemeente organiseert en begeleidt.

Door het mogelijk maken van duurzame opwek in onze gemeente dragen wij bij aan  de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen  die de aarde opwarmen, zoals is vastgelegd in het Klimaatakkoord.  Daarnaast draagt het bij aan het verminderen van de afhankelijkheid van schaarse fossiele brandstoffen.

Activiteiten in 2026

• Beschikbaar stellen van beleidsmatige inzet.
   We werken in de regio samen in de Regionale Energie Strategie (RES) door deelname aan verschillende beleidstafels waarin we beleid formuleren en afspraken voor de realisatie met elkaar maken. In de RES hebben we als gemeente een verplichting voor duurzame opwek van zonne- en windenergie afgesproken. De bijdrage vanuit gemeente De Bilt hieraan is 25 gigawatt uur door duurzame opwek met zon in 2030. Hiervan moet nu nog 9 gigawatt uur in gemeente De Bilt worden ingevuld.  Dit doen we samen met initiatiefnemers, het rijk, de provincie en andere stakeholders.  De gemeente is daarin beleidsmatig ondersteunend. 

Bron: https://klimaatmonitor.databank.nl/
1) Vanaf pas 60 Zonnepanelen: dit is dus exclusief opwek van particulieren

Bezuinigingen

In de kadernota onder het voorstel ombuigingen 2026-2030 (8: geen  taken zonder knaken) is opgenomen dat het eigen programma voor wind en zon wordt stopgezet omdat de door de gemeente gefinancierde onderzoeken zijn afgerond. Het gereserveerde budget van € 50.000 valt vrij aan de algemene middelen. 

SDG: 7,9 en 11

Elektrificatie van de samenleving mogelijk maken.

Als gevolg van de elektrificatie van onze samenleving neemt de vraag naar stroom nog verder toe en is uitbreiden noodzakelijk om aan de vraag te blijven voldoen. Het huidige elektriciteitsnetwerk in de regio Utrecht is bijna vol. Dat heet netcongestie. Het zorgt op dit moment voor maatschappelijke problemen in de (terug-)levering van stroom, en bij nieuwe aansluitingen.  Netbeheerders TenneT en Stedin nemen hier maatregelen voor.

Activiteiten in 2026

• Beschikbaar stellen van beleidsmatige inzet.
   We werken in de regio samen in de Regionale Energie Strategie (RES) door deelname aan verschillende beleidstafels waarin we beleid formuleren en afspraken voor de realisatie met elkaar maken. Daarnaast hebben we verschillende overleggroepen met de netbeheerders in onze regio.   We kijken hierbij naar:

1. Het maken van een handelingsperspectief voor de periode van netcongestie.
2. Het onderzoeken van de ruimtelijke mogelijkheden voor de netuitbreiding (een koppelstation voor TenneT en een 150/50 kV-station voor Stedin), zodat het vergunningsverleningproces soepeler verloopt. Ook zoeken we daarbij ruimte voor afgaande en ondergrondse kabels voor de verbinding van deze stations.  Het uitgangspunt is dat we deze willen realiseren langs de bestaande grote hoofd-infrastructuur (A27/A28/Provinciale of ontsluitingswegen).
3. Stedin is voornemens om voor de winter van 2026-2027 een installatie te plaatsen voor flexibele opwekking van elektriciteit op het terrein van de rioolwaterzuivering van het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden aan de Groenekanseweg. Deze installatie wordt gebruikt om het stroomnet stabiel te houden op de momenten met pieken in de vraag en weinig opwekking van zon en wind (koude winterdag) waardoor het stroomnet overbelast dreigt te raken. Stedin breidt ook het midden- en laagspanningsnet uit met een wijkgerichte aanpak. Hierbij zijn wij als gemeente ook sterk betrokken, zodat waar mogelijk we ook samen projecten kunnen uitvoeren (met als doel zo min mogelijk overlast voor de inwoners).  
4. De huidige netcongestie vraagt ook beter te kijken naar de opgaven in het ruimtelijk domein die hiervan afhankelijk zijn. We maken daarom met de regio een systeemanalyse, waarmee we beter de consequenties van netcongestie in beeld brengen en betere keuzes en planningen kunnen maken voor de opgaven in het ruimtelijke domein .

SDG: 7,9 en 11

Minder auto's, meer duurzame manieren van reizen
De gemeente wil dat mensen duurzamer gaan reizen. Dit staat in de Mobiliteitsvisie De Bilt 2035. We richten ons op minder autoverkeer, meer fietsen, lopen, openbaar vervoer en deelvervoer en een veilige en klimaatbestendige infrastructuur.

Activiteiten 2026

• Beter openbaar vervoer
   We zorgen dat mensen makkelijk met het OV kunnen reizen.
• Deelmobiliteit stimuleren
   Denk aan deelauto’s, deelscooters en deelfietsen.
• Meer fietsen en wandelen
   We zorgen voor goede (snel)fietspaden en veilige looproutes.
• Autoluwe 30 km-zones
   In bestaande en nieuwe wijken richten we wegen in waar auto’s langzaam rijden.
• STOMP-methodiek toepassen
   Bij nieuwe plannen beginnen we bij lopen, fietsen en OV. Daarna pas de auto.
• Energiezuinige straatverlichting
   We vervangen verlichting voor zuinige lampen die goed zijn voor het klimaat.
• Band Op Spanning: We plaatsen een slimme bandenpomp. Hiermee kunnen inwoners gratis hun autobanden oppompen. Dit bespaart brandstof en zorgt voor minder CO2-uitstoot. (structureel €10.000 binnen duurzaamheidsbudget)

In 2021 hebben we onze klimaatvisie 2050 vastgesteld. Sindsdien zorgen we dat we bij elk project rekening houden met het klimaat.
We nemen maatregelen om beter om te gaan met extremer weer, zoals hitte of zware regen. Een belangrijk uitgangspunt is: meer groen in de buurt. Dit helpt tegen hitte, verbetert de lucht en geeft ruimte aan dieren en insecten.
We vervangen tegels waar mogelijk door gras, planten of andere waterdoorlatende materialen. Ook zorgen we dat regenwater opgevangen wordt in de bodem, in plaats van via het riool te verdwijnen.
Omdat veel grond in onze gemeente privébezit is, stimuleren we inwoners om zelf ook hun tuin te vergroenen en regenwater op te vangen.
Activiteiten in 2026:

• Tegeltaxi
   Inwoners kunnen hun oude tegels gratis laten ophalen. ( Structureel: €11.000)
• Vergroenen van tuinen
   We stimuleren groene tuinen via campagnes en wijkacties, zoals met Heuvelrugtuinen. (€20.000)
• Afkoppelcoaches
   Vrijwilligers helpen andere inwoners bij het afkoppelen van regenpijpen van het riool. (€15.000)

Daarnaast:

• Herijken we het Deltaplan Klimaatadaptatie
• Onderzoeken we hoe we particuliere klimaatprojecten kunnen versterken
• Worden alle wegen die in 2026 opnieuw worden ingericht, klimaatbestendig aangepakt

SDG:11

Versterken van natuur en biodiversiteit
De gemeente wil de natuur in De Bilt sterker maken. We zorgen dat dieren en planten beter kunnen leven, ook in de bebouwde omgeving. Bij het bouwen of verbouwen houden we daarom rekening met de natuur.
Sommige dieren, zoals huismussen, vleermuizen en gierzwaluwen, zijn beschermd. Die mogen alleen verstoord worden met een ontheffing. Daarvoor gebruiken we een Soortenmanagementplan (SMP). Hierin staat hoe we schade aan natuur beperken én hoe we extra schuilplekken toevoegen.
Activiteiten in 2026:

• Gebruik gemeentelijke ontheffing natuurvriendelijk isoleren
   Inwoners kunnen bij isolatie gebruikmaken van de gemeentelijke ontheffing. Ze hoeven dan geen aparte aanvraag te doen. (2026:€5.000 | structureel vanaf 2027 €3.000)
   Dekking 2026–2031: SPUK Implementatie SMP
• Monitoring soorten
   We tellen jaarlijks het aantal verblijfplaatsen van huismussen, gierzwaluwen en vleermuizen. Dat is verplicht. (2026: €22.000 | structureel vanaf 2027 €20.000)
   Dekking 2026–2031: SPUK Implementatie SMP
• Ecoscan actualiseren
   De huidige ecoscan is oud (uit 2005). In 2026 maken we een nieuwe. Deze gebruiken we als basis voor toekomstig beleid. (€15.000)
• Toetsingskader natuurinclusief bouwen
   We maken een duidelijk kader voor nieuwbouw. Hierin staat met welke dieren rekening gehouden moet worden. Dit geldt voor de hele gemeente.